فروشگاه اینترنتی چندسو |
یک استودیوی طراحی مبلمان در نیویورک در مجموعه تازه خود سراغ موضوعی رفته که کمتر در طراحی معاصر به این شکل دیده میشود: خاطرات خانوادگی، ریشه‌های ایرانی و روایت‌های اسطوره‌ای. مجموعه جدید اپاراتوس با عنوان «بخش پنجم: افسانه»، ترکیبی از چراغ‌ها، میزها و اشیای دکوراتیو است که گذشته را با زبان طراحی امروز بازخوانی می‌کند.
گابریل هندی‌فر، مدیر هنری این استودیو، برای شکل دادن به مجموعه جدید خود به سراغ خاطرات کودکی، خانواده و میراث ایرانی‌اش رفته است. نتیجه، محصولاتی است که قرار نیست یک عنصر سنتی را عیناً بازسازی کنند؛ بلکه تلاش می‌کنند مفهوم و احساس پشت آن را به یک فرم امروزی تبدیل کنند.
چرا نام مجموعه «افسانه» است؟
«افسانه» در فارسی به معنای داستان و روایت خیال‌انگیز است، اما در این مجموعه معنای شخصی‌تری هم دارد؛ این نام، نام مادر گابریل هندی‌فر نیز هست.
ایده شکل‌گیری مجموعه به خاطرات او از خانه دوران کودکی‌اش بازمی‌گردد؛ خانه‌ای که مادرش پس از مهاجرت از تهران در لس‌آنجلس ساخته بود. نوروز، موسیقی، فضای خانه و خاطرات خانوادگی، سال‌ها بعد دوباره در ذهن طراح زنده شدند و به نقطه شروع این مجموعه تبدیل شدند.
به همین دلیل، «افسانه» تنها مجموعه‌ای با الهام از فرهنگ ایران نیست؛ بخشی از آن روایت زندگی و خاطرات شخصی طراح است.
از دانه اسفند تا جهان؛ داستان مجموعه چگونه شکل گرفته است؟
یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های این مجموعه، داستانی است که در پشت فرم محصولات آن قرار دارد. طراح برای ساخت این مجموعه از چند مفهوم اصلی مانند دانه، گل، مار و جهان الهام گرفته است.
یکی از نخستین ایده‌ها به دانه اسفند مربوط میشود. شکل این دانه‌ها در برخی چراغ‌ها و اشیای کوچک مجموعه دیده میشود. اسفند نیز در فرهنگ ایرانی جایگاه شناخته‌شده‌ای دارد و سوزاندن آن برای دور کردن چشم‌زخم، بخشی از سنت‌های قدیمی ایرانی بوده است.
در ادامه، مفهوم «گل» وارد مجموعه میشود. چراغ‌های این بخش فرم‌هایی بزرگ و نیمه‌شفاف دارند که بیشتر از یک وسیله روشنایی معمولی، شبیه شکوفه‌هایی هستند که در فضای داخلی باز شده‌اند.
سپس به «راهوی» می‌رسیم؛ فرمی مارگونه که در روایت مجموعه با مفهوم دانش ارتباط پیدا می‌کند. ساختار خمیده این چراغ‌ها باعث شده بیشتر به یک اثر مجسمه‌وار شباهت داشته باشند.
در نهایت، مفهوم «جهان» در قالب میزهایی گرد با سطحی درخشان دیده میشود؛ محصولاتی که حال‌وهوایی شبیه اجرام آسمانی دارند و یک مفهوم انتزاعی را به وسیله‌ای کاربردی تبدیل کرده‌اند.
وقتی چراغ فقط برای روشن کردن نیست
در این مجموعه، چراغ صرفاً وظیفه روشن کردن محیط را ندارد. فرم، اندازه، جنس و داستان پشت هر قطعه باعث میشود خود چراغ به یکی از عناصر مهم فضای داخلی تبدیل شود.
این همان نگاهی است که امروزه در طراحی یک آباژور دکوراتیو نیز دیده میشود؛ محصولی که حتی هنگام خاموش بودن می‌تواند بخشی از ظاهر و شخصیت اتاق باشد.
در مجموعه «افسانه»، این ایده حتی پررنگ‌تر شده است. بعضی از چراغ‌ها آن‌قدر فرم مشخص و مجسمه‌واری دارند که می‌توان آنها را بخشی از چیدمان هنری فضا دانست.
چراغ‌های گل نمونه خوبی از این رویکرد هستند. بدنه بزرگ و نیمه‌شفاف آنها از الیاف شیشه ساخته شده و گوی‌های شیشه‌ای نورانی درونشان قرار گرفته‌اند. استفاده از این ماده به طراح اجازه داده فرم‌هایی بزرگ بسازد، بدون اینکه محصول بیش از اندازه سنگین به نظر برسد.
چراغ‌هایی با فرم مار و حرکت در فضا
یکی از شاخص‌ترین بخش‌های مجموعه، چراغ‌های راهوی هستند. این چراغ‌ها از چند بخش تشکیل شده‌اند که در کنار یکدیگر حالتی شبیه حرکت یک مار پیدا می‌کنند.
جالب اینکه شکل نهایی آنها فقط از یک نماد فرهنگی الهام نگرفته است. هندی‌فر در روند طراحی از فرم موی یکی از دوستانش نیز تأثیر گرفته؛ فرمی که برای او ترکیبی از پیچیدگی، ظرافت و حرکت داشته است.
نتیجه، چراغی است که بیشتر از یک وسیله روشنایی معمولی، مانند یک عنصر مجسمه‌وار در فضا عمل می‌کند. این رویکرد را می‌توان در برخی لوستر‌های شاخص امروزی نیز دید؛ محصولاتی که علاوه بر تأمین نور، خودشان به نقطه توجه در فضای داخلی تبدیل می‌شوند.
میزهایی که از موسیقی خانوادگی الهام گرفته‌اند
مجموعه «افسانه» فقط به چراغ‌ها محدود نمی‌شود. در کنار آنها، میزها و اشیای دکوراتیو نیز حضور دارند و همان روایت شخصی را ادامه می‌دهند.
میزهای «جهان» با فرم گرد و سطح درخشان خود، یکی از نمونه‌های قابل توجه این بخش هستند. شکل آنها از تمبکی که پدر هندی‌فر می‌نواخته الهام گرفته شده است.
البته طراح شکل ساز را مستقیماً روی میز پیاده نکرده است. او ویژگی‌های بصری و احساسی آن را گرفته و به فرمی تازه تبدیل کرده است. همین روش باعث شده محصول نهایی هم ریشه فرهنگی خود را حفظ کند و هم کاملاً امروزی به نظر برسد.
این نگاه را می‌توان در طراحی میز عسلی نیز به کار گرفت؛ وسیله‌ای که در ظاهر ساده است، اما انتخاب فرم، جنس و جزئیات آن می‌تواند نقش مهمی در شخصیت یک فضای داخلی داشته باشد.
از چراغ تا مبلمان؛ مرزها در حال محو شدن هستند
یکی از نکات جالب این مجموعه، فاصله کم میان روشنایی، مبلمان و اشیای دکوراتیو است.
چراغ‌های مجموعه گاهی آن‌قدر مجسمه‌وار هستند که می‌توان آنها را بخشی از چیدمان هنری فضا دانست. از طرف دیگر، میزها نیز صرفاً براساس کاربرد طراحی نشده‌اند و داستان مشخصی پشت فرم آنها وجود دارد.
این موضوع نشان می‌دهد طراحی معاصر بیش از گذشته در حال کنار گذاشتن مرز میان وسیله کاربردی و اثر هنری است. یک چراغ می‌تواند هم‌زمان یک عنصر دکوراتیو باشد و یک میز نیز می‌تواند داستانی درباره خانواده، فرهنگ یا خاطره روایت کند.
برنج، شیشه و سنگ؛ ترکیب گذشته و امروز
جنس مواد به‌کاررفته نیز نقش مهمی در هویت این مجموعه دارد. در بخش‌های مختلف آن از برنج، آلومینیوم، شیشه، الیاف شیشه، پوشش براق و سنگ‌های نیمه‌قیمتی استفاده شده است.
در برخی چراغ‌های راهوی، سنگ‌هایی مانند لاجورد، چشم ببر، عقیق و اونیکس به ساختار محصول اضافه شده‌اند. این سنگ‌ها علاوه بر ارزش بصری، ظاهری شبیه زیورآلات به چراغ‌ها می‌دهند.
در مقابل، استفاده از الیاف شیشه امکان ساخت فرم‌های بزرگ و پیچیده را فراهم کرده است.
ترکیب این مواد باعث شده مجموعه نه کاملاً سنتی به نظر برسد و نه تلاش کند گذشته را کنار بگذارد. ریشه‌ها قدیمی هستند، اما زبان بیان آنها امروزی است.
رنگ‌ها هم بخشی از داستان هستند
رنگ نیز در این مجموعه صرفاً یک انتخاب تزئینی نیست. محصولات در طیفی از رنگ‌ها ارائه شده‌اند که نام‌هایی مانند آسمان، عسل، انار، شیر، شب و گرگ‌ومیش دارند.
این نام‌ها به طبیعت، باغ‌ها و خاطراتی که در پس مجموعه قرار دارند نزدیک می‌شوند. بنابراین داستان مجموعه فقط با فرم‌ها بیان نمی‌شود؛ رنگ و جنس مواد نیز در ساختن فضای ذهنی آن نقش دارند.
در نتیجه، هر قطعه بدون استفاده مستقیم از نقش‌ها و نشانه‌های سنتی می‌تواند ارتباطی با منبع الهام خود برقرار کند.
چرا مجموعه «افسانه» برای طراحی امروز مهم است؟
شاید مهم‌ترین ویژگی این مجموعه این باشد که نشان می‌دهد استفاده از هویت فرهنگی در طراحی لزوماً به معنای بازسازی عناصر سنتی نیست.
هندی‌فر به جای اینکه نقش‌ها یا فرم‌های تاریخی را مستقیماً روی محصولات قرار دهد، سراغ ایده پشت آنها رفته است. دانه به فرم تبدیل شده، گل به نور، مار به ساختار چراغ و جهان به میز.
این رویکرد برای طراحی داخلی نیز قابل توجه است. یک فضای امروزی می‌تواند از فرهنگ، خاطرات و ریشه‌های محلی تأثیر بگیرد، بدون اینکه شبیه یک فضای تاریخی یا موزه‌ای شود.
از این نظر، مجموعه «افسانه» فقط مجموعه‌ای از محصولات جدید نیست؛ بلکه نمونه‌ای از این است که چگونه خاطره و هویت می‌توانند به زبان طراحی معاصر تبدیل شوند.
از افسانه تا طراحی؛ وقتی فرهنگ ایرانی به زبان امروز روایت میشود
مجموعه «بخش پنجم: افسانه» نشان می‌دهد که گذشته برای حضور در طراحی امروز الزاماً نباید همان‌طور که بوده بازسازی شود. گاهی یک خاطره خانوادگی، یک دانه اسفند، صدای یک ساز یا تصویری از یک گل می‌تواند نقطه شروع یک طراحی کاملاً جدید باشد.
شاید جذاب‌ترین بخش این مجموعه نیز همین باشد: گذشته در اینجا قرار نیست دوباره ساخته شود؛ قرار است از نو تفسیر شود.
