فروشگاه اینترنتی چندسو |
پریز و کلید برق از آن دسته جزئیات خانه هستند که تقریباً هر روز با آنها سروکار داریم، اما کمتر به طراحی‌شان فکر می‌کنیم. معمولاً جای آنها روی دیوار از قبل مشخص است و در نهایت، زمانی وارد پروژه می‌شوند که طراحی فضا، مبلمان و نورپردازی تقریباً تمام شده باشد. اما یک استودیوی طراحی فرانسوی تصمیم گرفته این روند را کاملاً برعکس کند.
استودیو ۵.۵ در پروژه‌ای با نام «ولت فیس»، کلید و پریز برق را از یک عنصر فنی و فرعی به نقطه شروع طراحی تبدیل کرده است. این مجموعه با همکاری شرکت اشنایدر الکتریک شکل گرفته و در آن قطعات مجموعه «اودیس» به اجزای اصلی وسایل روشنایی و مبلمان تبدیل شده‌اند.
ایده شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما وقتی نمونه‌های پروژه را ببینیم، مشخص می‌شود که هدف فقط ساختن چند وسیله متفاوت نبوده است؛ طراحان می‌خواهند نشان دهند حتی معمولی‌ترین عناصر خانه هم می‌توانند به زبان طراحی تبدیل شوند.
چرا طراحان از پریز برق شروع کردند؟
در بیشتر پروژه‌های طراحی داخلی، ترتیب کار تقریباً مشخص است. ابتدا معماری فضا، دیوارها، کف، مبلمان و نورپردازی تعیین می‌شوند و بعد نوبت به کلیدها و پریزها می‌رسد.
استودیو ۵.۵ دقیقاً همین عادت را زیر سؤال برده است.
در پروژه «ولت فیس»، کلید و پریز دیگر چیزی نیستند که در پایان کار به فضای طراحی‌شده اضافه شوند. آنها به ماده اولیه طراحی تبدیل شده‌اند؛ یعنی طراح از ابتدا با این قطعات فکر می‌کند و بر اساس آنها یک شیء جدید شکل می‌دهد.
به همین دلیل، این پروژه را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از وسایل تزئینی دانست. ایده اصلی این است که یک محصول صنعتی آشنا بتواند نقش دیگری پیدا کند و به بخشی از یک وسیله کاملاً متفاوت تبدیل شود.
از کلید و پریز تا میز و چراغ
نتیجه این رویکرد، مجموعه‌ای از وسایل مختلف است. در «ولت فیس» نمونه‌هایی مانند چراغ دیواری، میز، میز کنار تخت، چراغ آویز و چند نوع چراغ طراحی شده‌اند.
در این وسایل، کلید و پریز فقط برای انجام یک عملکرد فنی استفاده نشده‌اند؛ بلکه در ظاهر و ساختار خود وسیله نیز حضور دارند. همین موضوع باعث می‌شود کاربر هنگام نگاه کردن به محصول، متوجه قطعه‌ای شود که معمولاً در پس‌زمینه قرار دارد.
این نگاه می‌تواند درک ما از وسایل روشنایی خانه را هم تغییر دهد. در یک فضای معمولی، لوستر یا آباژور می‌تواند بخشی از ترکیب دکوراسیون باشد؛ اما در این پروژه، خود جزئیات مربوط به برق نیز به بخشی از ظاهر وسیله تبدیل شده‌اند.
حتی یک چراغ خواب ساده می‌تواند به جای اینکه فقط یک منبع نور باشد، تجربه‌ای متفاوت از لمس، روشن کردن و استفاده از وسیله ایجاد کند.
صدای «کلیک» هم بخشی از طراحی است
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های پروژه، توجه طراحان به چیزی است که تقریباً همه ما با آن آشنا هستیم: صدای کلیک کلید برق.
فشردن کلید برای ما یک حرکت کاملاً عادی است. دست به سمت کلید می‌رود، آن را فشار می‌دهیم و چراغ روشن یا خاموش می‌شود. معمولاً تمام این اتفاق در چند ثانیه و بدون فکر کردن رخ می‌دهد.
اما در «ولت فیس»، همین حرکت ساده به بخشی از تجربه طراحی تبدیل شده است.
طراحان می‌خواستند مخاطب فقط به ظاهر وسیله نگاه نکند، بلکه آن را لمس کند، کلیدها را فشار دهد و حتی کنجکاو شود که کدام قطعه واقعاً کار می‌کند. بنابراین لمس، حرکت و صدای کلید همگی بخشی از تجربه این مجموعه هستند.
به این ترتیب، کلید برق دیگر فقط وسیله‌ای برای کنترل نور نیست؛ خودش تبدیل به بخشی از تجربه استفاده از محصول شده است.
یک کاتالوگ که تبدیل به جعبه ابزار شد
یکی دیگر از ایده‌های مهم پروژه، نحوه نگاه طراحان به مجموعه کلید و پریز اودیس است.
معمولاً وقتی یک کاتالوگ کلید و پریز را می‌بینیم، قرار است یک مدل را انتخاب کنیم؛ مثلاً یک رنگ یا شکل مشخص را انتخاب کرده و همان را روی دیوار نصب کنیم.
اما استودیو ۵.۵ نگاه متفاوتی دارد. در این پروژه، قطعات موجود مانند یک جعبه ابزار طراحی در نظر گرفته شده‌اند؛ قطعاتی که می‌توان آنها را کنار هم قرار داد، تکرار کرد و ترکیب‌های جدیدی ساخت.
در نتیجه، محصول صنعتی دیگر پایان مسیر نیست؛ بلکه تبدیل به نقطه شروع یک طراحی تازه می‌شود.
این رویکرد در طراحی داخلی هم می‌تواند ایده جالبی باشد. گاهی یک عنصر کوچک، اگر درست انتخاب و تکرار شود، می‌تواند به ایجاد یک زبان بصری منسجم در فضا کمک کند.
چرا این ایده برای دکوراسیون خانه جالب است؟
شاید مهمترین دستاورد «ولت فیس» خود میز یا چراغ طراحی‌شده نباشد. چیزی که اهمیت بیشتری دارد، تغییر نگاه به جزئیات معمولی خانه است.
ما معمولاً وقتی درباره دکوراسیون صحبت می‌کنیم، به سراغ مبلمان، رنگ دیوار، پرده، فرش و وسایل روشنایی می‌رویم. حتی در انتخاب تجهیزات روشنایی هم بیشتر به فرم و میزان نور توجه می‌کنیم. برای مثال، یک پروژکتور ممکن است به دلیل کاربردش انتخاب شود، اما کمتر پیش می‌آید که خود آن را بخشی از زبان طراحی فضا بدانیم.
پروژه «ولت فیس» این سؤال را مطرح می‌کند که آیا واقعاً لازم است عناصر فنی خانه همیشه از نظر بصری پنهان باشند؟
شاید یک کلید برق هم بتواند به بخشی از هویت یک فضا تبدیل شود؛ همان‌طور که دستگیره، شیر آب یا یک چراغ خاص می‌تواند در طراحی داخلی نقش داشته باشد.
مرز میان وسیله فنی و وسیله دکوراتیو
یکی از نکات جالب این پروژه، محو کردن مرز میان دسته‌های مختلف محصول است.
یک میز دیگر فقط میز نیست؛ بخشی از سیستم برق و روشنایی در ساختار آن حضور دارد. یک چراغ هم فقط منبع نور نیست؛ کلید و پریز در ظاهر و نحوه استفاده از آن نقش دارند.
این ترکیب باعث می‌شود محصول نهایی بین چند حوزه قرار بگیرد: مبلمان، روشنایی و تجهیزات فنی.
البته قرار نیست این ایده الزاماً به این معنا باشد که همه پریزهای خانه باید به عناصر دکوراتیو تبدیل شوند. اهمیت پروژه بیشتر در رویکرد آن است؛ اینکه طراحان توانسته‌اند یک محصول کاملاً آشنا را از زاویه‌ای تازه ببینند.
وقتی چیزهای عادی دوباره دیده می‌شوند
طراحی خوب همیشه به معنای اختراع یک شیء کاملاً ناشناخته نیست. گاهی یک طراح می‌تواند با تغییر زاویه نگاه، کاربرد یا جایگاه یک شیء موجود، آن را دوباره برای مخاطب جذاب کند.
پریز برق نمونه خوبی از چنین شیئی است. ما آن را هر روز می‌بینیم، لمس می‌کنیم و از آن استفاده می‌کنیم؛ اما به ندرت درباره شکل، جنس، صدای کلیک یا حتی جایگاه آن در طراحی خانه فکر می‌کنیم.
“ولت فیس” دقیقاً همین عادت را هدف قرار داده است. این پروژه تلاش می‌کند کلید و پریز را از حاشیه بیرون بیاورد و آنها را به بخشی از داستان اصلی طراحی تبدیل کند.
شاید به همین دلیل، عجیب‌ترین بخش این پروژه این نباشد که یک میز با استفاده از پریز و کلید ساخته شده است؛ بلکه این سؤال باشد که چرا تا امروز به پریز برق فقط به چشم یک پریز برق نگاه می‌کردیم؟
