خانه‌ای از سال ۱۹۶۰ که هنوز ایده‌هایش مدرن به نظر می‌رسند

گاهی برای پیدا کردن ایده‌های تازه در طراحی داخلی، لازم نیست سراغ پروژه‌های جدید برویم. بعضی خانه‌ها و آپارتمان‌های چند دهه قبل، ایده‌هایی دارند که هنوز هم با نیازهای زندگی امروز هماهنگ هستند.

یکی از نمونه‌های جالب این موضوع در پاریس قرار دارد؛ آپارتمانی در Tour Albert که در سال ۱۹۶۰ توسط معمار فرانسوی Édouard Albert ساخته شد و فضای داخلی آن با طراحی‌های Charlotte Perriand، یکی از چهره‌های تأثیرگذار طراحی قرن بیستم، پیوند خورده است. این آپارتمان اکنون دوباره مورد توجه رسانه‌های معماری قرار گرفته و برای فروش عرضه شده است.

اما چیزی که این خانه را جذاب می‌کند فقط قدمت آن نیست. طراحی آن نشان می‌دهد ایده‌هایی مثل مبلمان توکار، انعطاف‌پذیری پلان و ترکیب معماری با وسایل داخلی که امروز هم در طراحی خانه‌های مدرن مطرح هستند، دهه‌ها قبل به شکل جدی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

آپارتمانی در نخستین برج مسکونی پاریس

Tour Albert که با نام Tour Croulebarbe نیز شناخته می‌شود، در منطقه سیزدهم پاریس قرار دارد. این ساختمان بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰ ساخته شد و با ارتفاع حدود ۶۶ متر و ۲۱ طبقه، یکی از نقاط عطف معماری مدرن فرانسه به شمار می‌رود. این بنا از سال ۱۹۹۴ در فهرست آثار تاریخی فرانسه قرار گرفته است.

آپارتمان مورد توجه در یکی از طبقات بالای برج قرار گرفته و حدود ۱۰۲٫۵ مترمربع مساحت مفید و ۱۰۶ مترمربع مساحت کل دارد. فضای فعلی شامل سه اتاق خواب، حمام، سرویس بهداشتی جداگانه، آشپزخانه مستقل و فضای نشیمن و غذاخوری است.

اما ویژگی مهم‌تر در پشت این تقسیم‌بندی قرار دارد: ساختار ساختمان اجازه می‌دهد فضای داخلی نسبتاً آزادانه تغییر کند.

سازه‌ای که دست طراح را برای تغییر باز می‌گذارد

Édouard Albert در طراحی Tour Albert از یک سیستم سازه‌ای متفاوت استفاده کرد. ستون‌های لوله‌ای فولادی که با بتن پر شده‌اند، همراه با دال‌های بتن مسلح و مهاربندی‌های ضربدری، شبکه اصلی ساختمان را شکل می‌دهند. این سیستم باعث کاهش تعداد عناصر باربر در داخل واحدها شده و در نتیجه، امکان ایجاد پلان‌های انعطاف‌پذیرتر را فراهم کرده است.

به زبان ساده‌تر، دیوارهای داخلی مجبور نیستند تمام بار ساختمان را تحمل کنند. بنابراین می‌توان فضای داخلی را راحت‌تر تقسیم‌بندی یا بازطراحی کرد.

این ایده امروز هم اهمیت زیادی دارد؛ مخصوصاً در آپارتمان‌هایی که یک فضا باید در طول زمان برای نیازهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

در واقع، یکی از مدرن‌ترین ویژگی‌های این آپارتمان ممکن است چیزی باشد که در نگاه اول چندان دیده نمی‌شود: امکان تغییر دادن فضای داخلی بدون اینکه ساختار اصلی ساختمان مانع آن شود.

وقتی مبلمان بخشی از معماری می‌شود

بخش دیگری که این آپارتمان را متفاوت می‌کند، طراحی داخلی آن توسط Charlotte Perriand است.

در ورودی، کمدهای توکار طراحی‌شده توسط پریان قرار دارند و آشپزخانه مستقل نیز از طراحی اوست. به این ترتیب، وسایل ذخیره‌سازی و بخش‌هایی از تجهیزات خانه مانند قطعاتی اضافه‌شده به فضا عمل نمی‌کنند؛ بلکه از ابتدا در ارتباط با معماری خانه طراحی شده‌اند.

این همان رویکردی است که امروزه در بسیاری از پروژه‌های کوچک و مینیمال دوباره مورد توجه قرار گرفته است.

به جای اینکه ابتدا اتاق ساخته شود و بعد برای آن کمد، میز و سایر وسایل خریداری کنیم، می‌توان بخشی از مبلمان منزل را از ابتدا متناسب با معماری فضا طراحی کرد.

نتیجه، خانه‌ای است که در آن مرز میان معماری و مبلمان کمتر دیده می‌شود.

چرا مبلمان توکار هنوز هم کاربرد دارد؟

مبلمان توکار فقط یک انتخاب زیبایی‌شناسانه نیست. یکی از مهم‌ترین مزایای آن، استفاده بهتر از فضای موجود است.

یک کمد توکار می‌تواند تا ارتفاع سقف ادامه پیدا کند. یک فضای ذخیره‌سازی می‌تواند در قسمتی از دیوار قرار بگیرد که در حالت عادی بلااستفاده می‌ماند. حتی آشپزخانه نیز می‌تواند طوری طراحی شود که تجهیزات و کابینت‌ها یک سطح بصری منسجم ایجاد کنند.

این مسئله در آپارتمان‌های امروزی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا بسیاری از خانه‌ها متراژ محدودی دارند و هر مترمربع باید کاربرد مشخصی داشته باشد.

در این نگاه، دکوراسیون فقط انتخاب رنگ، پرده و وسایل تزئینی نیست؛ بلکه نحوه سازمان‌دهی کل فضای زندگی را نیز شامل می‌شود.

یک خانه برای تغییر، نه یک پلان ثابت

در حال حاضر این آپارتمان سه اتاق خواب دارد، اما ساختار آن اجازه می‌دهد تقسیم‌بندی داخلی تغییر کند. منابع معرفی پروژه تأکید می‌کنند که به دلیل سیستم سازه‌ای Tour Albert، پلان می‌تواند با حذف یا جابه‌جایی برخی تقسیم‌بندی‌ها دوباره سازمان‌دهی شود.

این ایده با سبک زندگی امروز ارتباط جالبی دارد.

خانه‌ای که در دهه ۱۹۶۰ برای یک خانواده طراحی شده، ممکن است امروز برای یک زوج، یک خانواده کوچک، یک فرد شاغل از خانه یا حتی کسی که به فضای کار جداگانه نیاز دارد، کاربرد متفاوتی داشته باشد.

بنابراین انعطاف‌پذیری پلان باعث می‌شود ساختمان با تغییر نیازهای ساکنان، سریعاً از رده خارج نشود.

طراحی داخلی که به جای نمایش، روی استفاده تمرکز دارد

در طراحی این آپارتمان، عناصر داخلی صرفاً برای ایجاد یک تصویر لوکس یا تزئینی کنار هم قرار نگرفته‌اند.

کمدهای ورودی، آشپزخانه، فضاهای نشیمن و غذاخوری، همگی بخشی از یک سیستم کلی هستند.

این نگاه با بخش مهمی از طراحی داخلی معاصر هم‌راستا است؛ یعنی تلاش برای اینکه هر عنصر علاوه بر ظاهر مناسب، وظیفه مشخصی هم داشته باشد.

حتی انتخاب یک مبل فانتزی در خانه امروزی نیز زمانی می‌تواند موفق باشد که با ابعاد فضا، مسیر رفت‌وآمد و سایر عناصر ارتباط داشته باشد. فرم متفاوت به‌تنهایی کافی نیست؛ محصول باید در سیستم کلی فضا معنا پیدا کند.

پنجره‌هایی که خانه را به پاریس وصل می‌کنند

یکی از ویژگی‌های مهم آپارتمان، ارتباط مستقیم آن با چشم‌انداز شهر است.

واحد در ارتفاع قرار دارد و پنجره‌های متعدد، نور طبیعی زیادی وارد فضای داخلی می‌کنند. از این آپارتمان می‌توان بخش‌هایی از پاریس و بناهایی مانند برج ایفل، Les Invalides، Sacré-Cœur، Panthéon و Notre-Dame را مشاهده کرد.

جهت‌گیری غربی ساختمان نیز امکان تماشای غروب را فراهم می‌کند.

در چنین شرایطی، پنجره فقط یک عنصر ساختمانی نیست؛ بخشی از تجربه زندگی در خانه است.

فضای داخلی در واقع ادامه‌ای برای منظره بیرون محسوب می‌شود.

خانه‌ای با یک گذشته غیرمعمول

این آپارتمان فقط به دلیل حضور Charlotte Perriand در تاریخ طراحی خود جالب نیست.

مدتی Ubald Klug، طراح سوئیسی، و همسرش Helena، سرامیست، در این خانه زندگی کرده‌اند. Klug بعدها به‌خاطر طراحی مبلمان و به‌خصوص کاناپه مجسمه‌وار Terrazza شناخته شد.

بنابراین این آپارتمان در طول تاریخ خود محل زندگی افرادی بوده که ارتباط نزدیکی با فضای طراحی و هنر داشته‌اند.

همین موضوع باعث می‌شود خانه فقط یک نمونه معماری نباشد؛ بلکه بخشی از تاریخ طراحی قرن بیستم را نیز در خود نگه داشته باشد.

چه چیزی از این خانه ۶۶ ساله هنوز برای امروز کاربرد دارد؟

شاید مهم‌ترین سؤال همین باشد. قرار نیست خانه‌های امروزی دقیقاً شبیه آپارتمان سال ۱۹۶۰ باشند. فناوری، سبک زندگی و نیازهای ما تغییر کرده‌اند.

اما چند ایده این پروژه هنوز کاملاً قابل استفاده‌اند:

۱. مبلمان را با معماری هماهنگ کنید

به جای اینکه تمام وسایل را جداگانه انتخاب کنیم، می‌توان بخشی از آنها را متناسب با ابعاد و فرم خانه در نظر گرفت.

۲. فضای ذخیره‌سازی را از ابتدا طراحی کنید

کمدهای توکار و فضاهای ذخیره‌سازی یکپارچه می‌توانند از اشغال بی‌دلیل فضای کف جلوگیری کنند.

۳. پلان را برای یک سبک زندگی ثابت طراحی نکنید

اگر امکان تغییر چیدمان وجود داشته باشد، خانه می‌تواند با تغییر شرایط زندگی همچنان کاربردی باقی بماند.

۴. وسایل بزرگ را صرفاً به دلیل ظاهرشان انتخاب نکنید

یک وسیله زیبا زمانی در خانه موفق است که با مقیاس، مسیر حرکت و سایر عناصر فضا هماهنگ باشد.

در همین زمینه، حتی انتخاب یک صندلی خانگی باید علاوه بر ظاهر، با ابعاد فضا و نحوه استفاده از آن هماهنگ باشد.

چرا این خانه هنوز مدرن به نظر می‌رسد؟

شاید پاسخ در ظاهر ساختمان یا حتی مبلمان خاص آن نباشد.

آنچه این پروژه را بعد از بیش از شش دهه همچنان قابل توجه می‌کند، نوع نگاه آن به خانه است.

Édouard Albert تلاش کرد ساختار ساختمان را طوری طراحی کند که آزادی بیشتری برای فضای داخلی ایجاد شود. Charlotte Perriand نیز بخشی از مبلمان و تجهیزات را با معماری در یک مجموعه منسجم قرار داد.

نتیجه خانه‌ای است که به جای تحمیل یک سبک زندگی ثابت، امکان تغییر و استفاده متفاوت از فضا را فراهم می‌کند.

و شاید همین ویژگی است که باعث می‌شود ایده‌های یک آپارتمان سال ۱۹۶۰ هنوز برای خانه‌های امروز قابل بررسی باشند.

چرا ایده‌های این خانه ۶۶ سال بعد هنوز کاربرد دارند؟

Tour Albert فقط یکی از نمونه‌های معماری مدرن پاریس نیست. آپارتمانی که طراحی داخلی آن با آثار Charlotte Perriand حفظ شده، نمونه‌ای جالب از ترکیب سازه انعطاف‌پذیر، مبلمان توکار و طراحی یکپارچه است.

بیش از ۶۰ سال بعد، بسیاری از دغدغه‌های آن همچنان آشنا هستند: چطور از فضای خانه بهتر استفاده کنیم؟ چطور مبلمان را با معماری هماهنگ کنیم؟ و چطور فضایی بسازیم که بتواند با تغییر زندگی ساکنان، خودش هم تغییر کند؟

شاید به همین دلیل است که بعضی ایده‌های طراحی، برخلاف بسیاری از ترندهای کوتاه‌مدت، تاریخ مصرف ندارند.